Hoe we boeren door de moeilijke beginfase van verduurzamen heen helpen

De landbouw staat voor een enorme verandering: minder uitstoot, meer biodiversiteit en een eerlijk inkomen voor boeren. Wat betekent Rabobank voor die landbouwtransitie? Alex Datema, directeur Agri & Food én boer, legt uit hoe hij via zijn positie boeren stimuleert om te verduurzamen.

“Er is veel discussie over de rol van Rabobank in de landbouwtransitie”, zegt hij. “We zouden te streng zijn voor boeren of juist te weinig doen om het systeem te veranderen. Ik kan me goed inleven in de verschillende perspectieven. Van boer tot ngo: iedereen heeft zorgen en haast. Bij kritiek denk ik altijd: dit betekent dat we nóg beter moeten uitleggen hoe we erover denken.”

Systeemverandering gaat niet van de ene op de andere dag, stelt Alex. “Als financiële instelling kunnen wij ook niet zo snel meebewegen. Maar Rabobank kan wel verschil maken, omdat zoveel boeren een financiering bij ons hebben. Onze visie is dat je het voor boeren aantrekkelijk moet maken om te verduurzamen. Ze moeten er ook een goede boterham mee kunnen verdienen. Dat is de prikkel waarop ondernemers aanslaan.”

De beginfase doorhelpen

Rabobank heeft 3 miljard euro beschikbaar gesteld om boeren te ondersteunen die willen verduurzamen. “We helpen boeren door de moeilijke beginfase heen. De ene keer met een lagere rente of tijdelijk geen aflossing te vragen, zodat boeren meer geld overhouden om te verduurzamen. Via onze duurzaamheidsbijdrage krijgen mkb’ers een deel van hun investeringen in duurzaamheid terug. En ondernemers die een voedselbos beginnen of biologisch willen boeren, krijgen via ons Groenfonds meer tijd om winst te maken.”

Strengere regels voor dierenwelzijn

Hoe houdt Rabobank rekening met nieuwe kennis en regels? “We houden ons, uiteraard, aan de huidige milieuregels. Dat doen we door in onze financieringsvoorwaarden al vooruit te lopen op regels waarvan we verwachten dat ze eraan komen”, legt Alex uit. “Zo proberen we boeren meer duidelijkheid te geven en te voorkomen dat ze achter de feiten aanlopen. We verstrekken bijvoorbeeld geen nieuwe financieringen meer voor kooi-huisvesting bij pluimveebedrijven, waarbij de dieren in kleine, afgesloten kooien worden gehouden.”

Samenwerken aan een eerlijke prijs

Rabobank trekt bovendien zoveel mogelijk samen op met andere spelers in de landbouwtransitie. Denk aan gesprekken met ngo’s en de overheid tot afspraken met brancheorganisaties en fabrikanten en supermarkten. “Momenteel ontwikkelen we een ‘true value language’: een gemeenschappelijke manier om de waarde van duurzame producten te meten en vergelijken”, zegt Alex. “Lidl, Jumbo, FrieslandCampina en Arla doen al mee, en steeds meer bedrijven sluiten aan. Zo werken we samen aan een eerlijke prijs in de supermarkt én voor de boer.”

Beleid op het boerenerf

Het helpt dat Alex zelf ook boert. Hij is de vierde generatie op de boerderij in Briltil, Groningen. Hier houdt hij 120 melkkoeien, zijn compagnon runt het bedrijf. “Ik weet daardoor hoe beleid en financiering uitpakken op het boerenerf. Als ik boeren spreek, merk ik dat ze dat prettig vinden. Ik gebruik mijn eigen bedrijf ook vaak als voorbeeld. Hiermee wil ik laten zien dat als een boer een goed plan heeft, deze nog altijd op een financiering kan rekenen. Dat geldt zowel voor grote als kleine duurzame initiatieven. Zolang het plan maar aan de (milieu)regels voldoet.”

Samen veranderen

Alex vindt het een interessante tijd om bij Rabobank te werken. “Als je iets wilt veranderen, dan is dit het moment. We hebben nieuwe kennis nodig, omdat steeds meer ondernemers experimenteren met nieuwe technologieën en met vormen van regeneratieve landbouw. Dat vraagt ook van medewerkers om nieuwsgierigheid en lef om te vernieuwen.”

De hoge verwachtingen vanuit de samenleving ervaart Alex niet als een probleem. “Die zijn juist erg welkom. We willen bevraagd en uitgedaagd worden, dat houdt ons scherp. Rabobank verandert natuurlijk, maar we helpen vooral ook de ondernemer veranderen naar een toekomstbestendige manier van boeren.”