De kracht van een tribe: “Het gevoel van ergens bij horen gun ik iedereen”

André groeide op in de meest zuidelijke deelstaat van Brazilië, vlak bij Uruguay en Argentinië. “Mensen houden daar enorm van barbecueën”, vertelt hij met een grijns. ”De Argentijnse gauchocultuur is er sterk aanwezig. Tegelijkertijd heerst er ook een vrij traditionele machocultuur. Dat zegt dus veel over de omgeving waarin ik ben grootgebracht. Het mag duidelijk zijn dat ik me daar niet altijd thuis voelde.”

Tien jaar geleden verhuisde hij naar Nederland. Maar ondanks de duizenden kilometers afstand, ziet hij weinig verschil tussen de mensen en gemeenschappen waarmee hij zich altijd heeft omringd, zowel op zijn werk, bij de sport als daarbuiten. ”Het is belangrijk om mensen te vinden bij wie je jezelf kunt zijn”, zegt hij. “Je moet een plek zoeken waar je je veilig voelt.”

Oorspronkelijk zou zijn Nederlandse avontuur tijdelijk zijn: studeren in het buitenland en zijn horizon verbreden. Maar hij besloot te blijven. Voor zijn studie twijfelde hij tussen de TU Delft en een universiteit in Finland. “Allebei waren het uitstekende opties. Maar uiteindelijk dacht ik: Finland is me echt te koud.” Die keuze bleek bepalend voor de rest van zijn leven.

Complexiteit als kans

Na zijn master bouwde André een carrière op in design en consultancy. Via die route belandde hij bij Rabobank, waar hij nu als servicedesigner meedraait binnen Wholesale & Rural. Zijn werk draait niet zozeer om het ontwerpen van schermen of campagnes, maar om het begrijpen en verbeteren van de ervaringen van klanten en medewerkers.

“We brengen verschillende klant- en medewerkersreizen in kaart en meten die, zodat we weten of we in de juiste verbeteringen investeren”, legt hij uit. ”Het klinkt misschien gek, maar ik vind de complexiteit van onze organisatie juist aantrekkelijk. Want daardoor kan design veel waarde toevoegen. Er zijn enorm veel ervaringen die je kunt verbeteren.”

Jezelf zijn op het sportveld

Waar Rainbow hem hielp om verbinding te vinden op het werk, vond André die buiten werktijd via volleybal. Vijf jaar geleden sloot hij zich aan bij Netzo, de queer volleybalclub van Amsterdam. Inmiddels telt de vereniging zo'n 250 leden. ”Het is veel meer dan een sportclub”, zegt hij. “Het is echt een gemeenschap. Dat bevalt me het meest, want sport gaat voor mij nooit alleen om winnen of verliezen.“

Die ervaringen hadden blijvend invloed op zijn kijk op sport. Voor veel mensen is lid worden van een sportvereniging vanzelfsprekend. Ze melden zich aan en doen mee. Maar voor LHBTI+-personen die uitsluiting, vooroordelen of intimidatie hebben meegemaakt, kan die stap veel groter zijn. Wat Netzo hem bood, ging daarom verder dan alleen de sport zelf. “Bij deze club kan iedereen zijn volledige 'zelf' meenemen naar het sportveld“, zegt hij.

Een veilige tribe

Netzo bestaat inmiddels dertig jaar en is een van de tientallen queer sportverenigingen die Nederland rijk is. De club neemt deel aan reguliere competities én aan LHBTI+-sportevenementen. “We spelen gewoon mee in de reguliere competitie, maar tegelijk biedt de club meer dan sportieve prestaties alleen. Er is ook een culturele kant. We delen ervaringen, bezoeken festivals en vieren Pride samen. Die queer cultuur zit verweven in de club en maakt haar uniek.”

Voor André is echte vooruitgang bereikt wanneer sporters niet meer hoeven te kiezen tussen authenticiteit en succes. “Wanneer mensen worden geselecteerd, aangenomen en toegejuicht om hun talent, ongeacht hun identiteit. Als dat gebeurt hebben we progressie geboekt.”

“We passen ons allemaal een beetje aan”

Opvallend genoeg ziet André veel overeenkomsten tussen inclusie in de sport en inclusie op de werkvloer. Het grootste verschil zit volgens hem in de zichtbaarheid ervan. “In de sport moet je voortdurend communiceren. Als je niets roept, krijg je de bal niet, dan word je over het hoofd gezien. Op het werk zijn de mechanismen vaak subtieler. Het kan lastiger zijn om duidelijk te maken wat je nodig hebt of om jezelf te laten horen. Dat herkennen veel mensen, of ze nu onderdeel zijn van de LHBTI+-gemeenschap, vrouw zijn in een leidinggevende functie, of een internationale achtergrond hebben.”

Als Braziliaanse professional binnen de Nederlandse bedrijfscultuur heeft hij dat zelf ook ervaren. “Een tijdlang werkte ik vooral in het Nederlands en heb ik veel geïnvesteerd in het leren van de taal. Maar op een gegeven moment besefte ik dat ik mezelf nooit zo professioneel zal kunnen uitdrukken in het Nederlands als in het Engels. Terwijl communicatie sterk bepaalt hoe mensen je deskundigheid en geloofwaardigheid inschatten. Dat kan ingewikkeld zijn, juist omdat communicatie zo belangrijk is. Daardoor leren veel mensen zich aan te passen aan hun omgeving. We passen ons allemaal een beetje aan, afhankelijk van waar we zijn. Juist daarom zijn netwerken, gemeenschappen en veilige plekken zo belangrijk.”

Over de vraag of hij advies heeft voor collega's die zich anders voelen of moeite hebben om een plek te vinden waar ze zichzelf kunnen zijn, hoeft hij niet lang na te denken. “Zoek een netwerk”, benadrukt hij. “Dat hoeft niet per se binnen je eigen team te zijn. Misschien vind je dat bij Rainbow. Misschien bij Kleurrijk Rabo, of RaboWomen. Misschien bij een collega, mentor of een gemeenschap buiten de bank. Het voordeel van Rabobank is dat het zo’n groot bedrijf is dat er altijd wel iemand is die vergelijkbare ervaringen heeft als jij.”